Actueel

Weetje van de week: Waterschappen

Naast alle ophef over de Provinciale Statenverkiezingen, vonden op woensdag 20 maart ook de Waterschapsverkiezingen plaats. In Nederland zijn in totaal 21 waterschappen, allemaal met een algemeen bestuur. De bewoners van een beheersgebied van het waterschap konden stemmen voor de leden van dit algemeen bestuur. De opkomst van de Waterschapsverkiezingen is doorgaans laag; in 2015 stemde 43,5%. Over het algemeen wordt de lage opkomst toegeschreven aan het feit dat burgers niet precies weten wat het waterschap allemaal doet. Dus vandaar de vraag: waarom bestaan de waterschappen eigenlijk?

Oudste bestuurslaag
De waterschappen zijn de oudste bestuurslaag van Nederland: in 1255 werd het eerste officiële waterschap ingesteld. In zekere zin vormen de waterschappen de basis van het poldermodel: van oudsher hebben waterschappen de taak namens de bewoners van een bepaald gebied de waterhuishouding te regelen. Sinds de grondwet van 1848 is de taak van waterbeheer bij de waterschappen neergelegd. Dit is onder andere om te voorkomen dat gemeenten wateroverlast oplossen met maatregelen die de overlast naar buurgemeenten verplaatsten. Tegelijkertijd zijn de waterschappen een relatief effectief bestuursorgaan: in de periode 1960 tot 2009 zijn in de huidige EU-lidstaten ongeveer 5.000 mensen omgekomen bij overstromingen. In Nederland zijn er in dezelfde periode geen overledenen door overstromingen, ondanks dat ons land voor een kwart onder zeeniveau ligt.

Beslissingen
De taken van de waterschappen bestaan onder andere uit de waterkeringszorg, het waterkwantiteitsbeheer en het waterkwaliteitsbeheer. Daarnaast kunnen om redenen van doelmatigheid ook andere taken aan het waterschap worden toevertrouwd, zoals wegenbeheer en vaarwegenbeheer. Dit betekent concreet dat ze beslissen over recreatie op en om het water, over afvalwater, over de zuivering van water en over bescherming tegen het water. Deze taken zijn natuurlijk niet per se politieke hangijzers om kort en snel op te scoren. Maar doordat de waterschappen zelfstandig belasting heffen staat de financiering nagenoeg los van het politieke klimaat in Den Haag. Ze worden niet periodiek door bezuinigingen getroffen die tot pijnlijke keuzes dwingen. Daarom hebben ze de potentie om doelmatig te werken, met een langetermijnvisie.

Verkiezingen
Dat het waterschapsbestuur populair is bij sommigen blijkt uit een situatie uit 2004, waarbij de Amsterdammer Hans Bremer zich in veertien waterschappen kandidaat stelde. Uiteindelijk kwam dit aan het licht en is hij veroordeeld voor het vervalsen van vereiste handtekeningen. Bremer heeft het dit jaar weer geprobeerd: hij deed mee aan de verkiezingen met de partij Forum Duurzaam Effectief Waterschap.

De uitslagen van de afgelopen Waterschapsverkiezingen druppelen langzaamaan binnen en het lijkt erop dat Water Natuurlijk ook deze verkiezingen, net als vier jaar geleden, weer als grootste uit de bus komt. De officiële uitslag zal komende maandag bekend worden gemaakt. De opkomst bij deze verkiezingen was in ieder geval hoger dan vier jaar geleden: 50,5%. Hans Bremer lijkt volgens de voorlopige uitslag geen zetel te krijgen.