Actueel

Weetje van de week: Vroegtijdig uit de Tweede Kamer

Recent vertrek
Kamerlid Foort van Oosten vertrok afgelopen dinsdag officieel uit de Tweede Kamer om aan te treden als burgemeester van Nissewaard. Hij is niet de eerste, sinds het aantreden van de nieuwe Tweede Kamer in 2017 zijn al twaalf Kamerleden hem voorgegaan waarvan drie VVD-Kamerleden. De redenen voor het vroegtijdige vertrek lopen uiteen, soms om een nieuwe baan, soms vanwege privéredenen. Volgens de site Parlement.com vertrekken er gemiddeld 35 Kamerleden per jaar.

‘Het hoogste ambt in de democratie’
De media plaatst regelmatig kanttekeningen bij het vroegtijdig vertrekken van Kamerleden. Verschillende critici stellen dat gekozen volksvertegenwoordigers hun termijn moeten volmaken omdat ze anders hun belofte aan de kiezer breken. De trend dat de Tweede Kamer een vijver is voor toekomstige wethouders en burgemeester is vrij nieuw schrijft het Nederlands Dagblad. Zo verlieten Sharon Dijksma (PvdA), Liesbeth van Tongeren (GroenLinks) en Linda Voortman (GroenLinks) al eerder de Kamer voor het wethouderschap.

Kamervoorzitter Khadija Arib laat ook regelmatig merken dat ze niet blij is met vroegtijdige Kamerverlaters. “Ik ben niet gelukkig met Kamerleden die vroegtijdig de Kamer verlaten”, zei Arib afgelopen juni tegen Linda Voortman (GroenLinks), die voor een wethouderspost in Utrecht de Kamer verliet. Tegen Pieter Duisenberg (VVD) zei Arib in het afscheidswoord: “je partij en kiezers hadden meer van je verwacht”. Wie gekozen is tot Kamerlid voert het hoogste ambt in de democratie uit en dient het termijn van vier jaar vol te maken aldus Arib.

Gemiddelde ervaring
Parlementair Historicus Bert van Braak doet statistisch onderzoek voor het Parlementair Documentatie Centrum en wijst een andere reden aan voor het vertrekken van politici. In NRC vertelt hij dat het aantal tussentijdse vertrekkers niet is toegenomen, maar dat de reden voor vertrek wel is veranderd. Omdat politici meer dan in het verleden onder een vergrootglas liggen lijkt elke misstap een aanleiding om op te moeten stappen. Hij vindt de krampachtigheid over dat elk lid de vier jaar moet volmaken niet nodig. Al zorgen de korte Kamercarrières wel voor een afname van de gemiddelde ervaring.

Het uitblijven van regeringsdeelname kan ook een rol spelen bij het vroegtijdig verlaten van de Kamer. Erik Van Zuijlen (voorzitter selectiecommissie GroenLinks) legt in NRC uit dat als bij het vooraf selecteren van de kandidatenlijst rekening gehouden is met mogelijke regeringsdeelname, veel bestuurlijk talent wordt aangetrokken. Als tijdens de formatie een partij afvalt, gaan sommigen van hen verder kijken naar een nieuwe baan.