Actueel

Weetje van de week: Voorzitterschap Eerste Kamer

Op dinsdag 11 juni is de nieuwe Eerste Kamer aangetreden en is de Kamerperiode 2019-2023 begonnen. De 75 nieuwe leden zijn geïnstalleerd op grond van de definitieve vaststelling van de uitslag van de Eerste Kamerverkiezingen, die de Kiesraad op vrijdag 31 mei 2019 bekend maakte.

Ankie Broekers-Knol was van 2 juli 2013 tot 11 juni 2019 de voorzitter van de Eerste Kamer. Aangezien zij nu is afgetreden, maar er nog geen nieuwe voorzitter is verkozen, is er nu een tijdelijke voorzitter: Joris Backer. Op dinsdag 18 juni wordt het profiel voor de nieuwe voorzitter vastgesteld, daarna kan ieder lid zich kandidaat stellen voor het voorzitterschap en deze wordt dan op dinsdag 2 juli gekozen. De eerste wensen voor de profielschets liggen al klaar: de voorzitter moet net als de vorige keer ervaring hebben met de werkwijze van de Eerste Kamer, moet de integriteit bewaken en vooral verbindend zijn.

Benoemde voorzitter
De allereerste voorzitter van de Eerste Kamer was Charles Thiennes de Lombise, nadat de Staten-Generaal in 1815 was opgesplitst in twee kamers. Deze voorzitter werd niet gekozen door de eigen leden, maar benoemd door de Koning. Pas sinds de Grondwetsherziening van 1983 wordt de voorzitter van de Senaat rechtstreeks gekozen door de eigen leden. In deze herziening werd ook bepaald dat de zittingsduur van zes naar vier jaar ging en dat alle provincies voortaan tegelijkertijd de Eerste Kamerleden kozen.

De Kamervoorzitter heeft de leiding over de vergadering en is belast met het handhaven van de orde. Tevens is de voorzitter van de Eerste Kamer voorzitter van de Verenigde Vergadering, die de commissie van in- en uitgeleide benoemt. Deze commissie is bij speciale gelegenheden, zoals de inhuldiging van een nieuwe koning, verantwoordelijk voor de verwelkoming en begeleiding bij binnenkomst en vertrek van hooggeplaatste gasten.

Politieke strijd
Met de Grondwetsherziening van 1983, is het behalen van het voorzitterschap een politiek spel geworden. Ook nu is er al een flinke strijd losgebarsten over wie de opvolger wordt van voormalig Voorzitster Broekers-Knol: zeker vier fracties – Forum voor Democratie, de VVD, D66 en GroenLinks – willen een voorzitter leveren. De kandidaat van Forum voor Democratie, Toine Beukering, kwam afgelopen week in opspraak na zijn uitspraken in een interview met de Telegraaf. Zo noemde hij de Joodse burgers die omkwamen in de gaskamers tijdens de Holocaust “makke lammetjes” en suggereerde hij dat niet Rusland, maar Oekraïne vliegtuig MH17 heeft neergehaald. Ondanks dat hij later op zijn uitspraken terugkwam, lijkt dit zijn kansen geen goed te hebben gedaan. Over de overige kandidaten wordt nog flink gespeculeerd: bij de VVD wordt gedacht aan Jan Anthonie Bruijn, arts en hoogleraar; bij D66 aan de interim voorzitter Joris Backer; en bij GroenLinks de outsider Ruard Ganzevoort. Op 2 juli weten we wie dit eervolle ambt voor de komende vier jaar gaat bekleden, tot die tijd blijft het gissen.