Actueel

Weetje van de week: Volwassen genoeg om te stemmen?

In Nederland en veel andere landen mag er vanaf het achttiende levensjaar gestemd worden voor de Gemeenteraad, de Provinciale Staten, het Europees Parlement en de Tweede Kamer. Tot achttiende kan iemand wel politiek betrokken zijn door zich aan te sluiten bij een politieke jongerenpartij of belangenorganisatie. Trouw schreef vorig jaar al dat de betrokkenheid van jongeren van groot belang is, in een land dat steeds sneller vergrijst. Jongeren zijn nodig om de politiek van frisse inzichten te blijven voorzien. Sinds kort klinken er steeds meer geluiden voor vervroeging van het stemrecht. Met verschillende achterliggende gedachten wordt er gepleit voor stemrecht vanaf 16 jaar. Wat zijn de overwegingen?

Betrokken bij de politiek
Het vertrouwen van jongeren in de politiek neemt af terwijl ze wel actief meedoen in de samenleving. Vanaf 16 jaar werken jongeren vaak al, mogen ze op zichzelf wonen, kunnen onder voorwaarden auto rijden en mogen zelfstandig internationaal reizen. Daarnaast moeten ze vanaf 16 jaar belasting betalen en mag de rechter ze veroordelen als volwassenen. Allen het belangrijkste recht in een democratie ontbreekt schrijven de Jonge Democraten in Trouw: stemrecht.

De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) pleit in een advies aan het kabinet en het parlement om de kiesgerechtigde leeftijd omlaag te brengen naar 16 jaar. Tot deze beslissing kwam de Raad voor het Openbaar Bestuur niet zomaar. Een belangrijk twistpunt was: Moet eerst de kiesgerechtigde leeftijd omlaag om zo de betrokkenheid van jongeren te vergroten, of moet de betrokkenheid eerst groter voordat de kiesgerechtigde leeftijd omlaag kan. Zij denken dat de maatregel kan helpen de politieke betrokkenheid van jongeren te vergroten. Daarnaast is het belangrijk dat jonge mensen eerder toegang hebben tot democratische besluitvorming omdat het invloed heeft op hun volwassen leven. Bovendien zijn jongeren de ‘toekomstige dragers van de democratie’ aldus de Raad voor het Openbaar Bestuur.

Het Financieel Dagblad kopt op 25 juni ‘Adviesraad wil apathische jongere betrekken bij de politiek’. De opkomst van jongeren bij verkiezingen is steevast lager dan bij volwassenen en degene die stemmen zijn vooral hoogopgeleide jongeren. Dit leidt op een gegeven moment tot een vertegenwoordigingsprobleem, want hun belangen zijn slechter vertegenwoordigd dan die van andere kiezersgroepen.

Ontwikkelingen
Verschillende Europese landen experimenteren al langer met uitbreiding van de kiesgerechtigde leeftijd. Duitsland en Estland stellen lokale of regionale verkiezingen open en in Schotland mochten 16-jarigen ook stemmen voor het onafhankelijkheidsreferendum. In Malta mogen jongeren nu ruim een jaar vanaf hun zestiende jaar meedoen aan alle stemmingen en Oostenrijk verlaagde de leeftijdsgrens zelfs in 2007 al. In Oostenrijk wierp dit zijn vruchten af bleek uit onderzoek van de Universiteit van Wenen. De onderzoekers gaven aan dat de opkomstcijfers gelijk zijn aan die van achttienjarigen en dat jongeren dezelfde weloverwogen keuzes maken als volwassenen bij het uitbrengen van hun stem.

Een tegenargument wat vaak wordt opgebracht is de mate van ontwikkeling van het brein. Zestienjarigen worden nog te jong geacht om een weloverwogen stem uit te kunnen brengen. Het brein is in dat geval nog niet ver genoeg ontwikkeld. Neuroloog Dick Swaab geeft aan dat de hersenen pas volledig ontwikkeld zijn bij 24 jaar, dit betekent dan ook dat een achttienjarige niet volwassen genoeg is om te stemmen.

De tijd wijst of een meerderheid in de Tweede Kamer de plannen toejuicht. Wie weet stemmen volgende Europese Verkiezingen naast Maltese en Oostenrijkse, ook Nederlandse jongeren mee.