Actueel

Weetje van de week: Internationale Vrouwendag

Aankomende week, op donderdag 8 maart, is het de Internationale Vrouwendag. Op 9 maart wordt in Amsterdam de Women’s March georganiseerd, die voor het laatst in 2017 plaatsvond. Wereldwijd worden er soortgelijke evenementen georganiseerd, bijvoorbeeld afgelopen januari in Washington D.C. waar duizenden mensen meeliepen. Bij deze demonstraties staan over het algemeen gelijkheid en gelijkwaardige rechten voor vrouwen centraal. De organisatoren van de Women’s March in Amsterdam geven aan dat het dit jaar niet alleen om vrouwen gaat, maar om alle problemen rondom onderdrukking en ongelijkheid. Dit betekent dat er niet alleen gedemonstreerd gaat worden tegen vrouwenongelijkheid, maar tegen alle vormen van discriminatie, racisme en exclusiviteit. Op het Facebook-evenement van deze Women’s March wordt in de discussiesectie door verschillende mensen gevraagd om ook specifiek actie te voeren voor andere onderdrukte individuen en specifieke groeperingen.

Exclusiviteit
Een verbreding van een demonstratie is op het eerste gezicht een mooi initiatief, want zoals de organisatoren schrijven “all oppression is connected.” Toch laat het wel een aantal vragen achter: waarom wordt er bij een mars specifiek voor vrouwen ook aandacht aan andere groepen gegeven? Is het niet effectiever om te focussen op één onderwerp? Zou dit komen doordat een mars voor ‘alleen’ vrouwen te exclusief is? En als dat zo is, waarom is de exclusiviteit van een demonstratie niet vaker een probleem? Bij de klimaatmars van jongeren in februari werd er gedemonstreerd tegen verschillende problemen die met het klimaat te maken hadden. Een van de redenen voor deze mars was dat door de klimaatopwarming de toekomst van de jeugd in gevaar is en dat hier aandacht voor moest komen. Tegelijkertijd werd, bijvoorbeeld, het lerarentekort er niet bij betrokken, ondanks dat dit ook de toekomst van jongeren beïnvloedt. Bij de vrouwenmars lijkt dit echter wel het geval te zijn: andere problematiek, in dit geval in de vorm van andere onderdrukte groepen, moeten ook een plek krijgen bij deze demonstratie.

Vrouwen in de geschiedenis
Historica Els Kloek schreef twee boeken over vrouwen in de geschiedenis. Ze focust zich in haar eerste boek 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis op het integreren van vrouwen in de geschiedschrijving, waarbij ze van mening is dat vrouwen daarvoor eerst apart geplaatst moeten worden. Ondanks een toename van vrouwen in de geschiedschrijving schrijft Kloek: “In de praktijk ging veel aandacht uit naar vrouwenorganisaties en naar vrouwen als groep. Dat kan interessante inzichten opleveren, maar op den duur vond ik die benadering niet bevredigend.” Ondanks dat haar boek een uitgebreide beschrijving van vrouwen in de geschiedenis is, is er ook kritiek op haar selectiviteit en exclusiviteit: het is niet divers genoeg, er is geen rekening gehouden met genderneutraliteit en er zijn niet genoeg ‘gewone’ vrouwen opgenomen. Kloek reageert op deze kritiek in een recent interview met het NRC met een anekdote over een congres dat ze in 1986 met andere vrouwenhistorici organiseerde. Een zwarte actiegroep verstoorde het congres en vonden dat ze ook wat over zwarte vrouwen moest vertellen. Ze verbaasde zich over de reacties van collega’s die zich schuldig voelden en later publieke schuldbekentenissen gaven: “Je kunt het toch wel over vrouwenrechten hebben zonder dat het meteen over racisme en slavernij gaat?” Ook op haar nieuwe boek 1001 vrouwen in de 20ste eeuw is commentaar over het gebrek aan diversiteit: “Er waren mensen die zeiden: er zitten geen Turkse en Marokkaanse vrouwen in. Dat vind ik ook heel jammer, maar het is gewoon niet gelukt.” Een zelfde soort fenomeen is zichtbaar bij de organisatie van de vrouwenmars: uit de reacties op het evenement blijkt dat er veel mensen zijn die de mars niet inclusief genoeg vinden.

Wellicht is dit een te pessimistische blik op inclusiviteits- en exclusiviteitsvraagstukken en is er inderdaad voldoende ruimte om te demonstreren voor een breed pallet aan problematiek. Dit kan een nieuwe variant zijn van issue linkage: door groepen samen te brengen die dezelfde problematiek ervaren vorm je een sterker front. Tevens is de slogan van de internationale Women’s March “We are stronger together.” Het samen brengen van verschillende groepen kan dus ook juist een middel zijn om een krachtige indruk te maken op de samenleving.