Actueel

Weetje van de week: Gekozen burgemeesters

15 maart 2015

Dertien jaar geleden werden voor het eerst enkele burgemeesters verkozen in plaats van benoemd. In het Brabantse Best werd Letty Demmers (D66) verkozen en in Vlaardingen Tjerk Bruinsma (PvdA). In de jaren 2002-2004 zouden er nog referenda volgen in Leiden, Boxmeer, Zoetermeer en Delfzijl. Het referendum in Utrecht in 2007 werd geen succes. Om uiteenlopende redenen kwam maar 9% van de bevolking opdagen. Ondanks de lage opkomst werd toch besloten winnaar Aleid Wolfsen (PvdA) aan te stellen. Ook de referenda in Zoetermeer en Eindhoven haalden niet de drempel van 30%. Toch werden ook hier de winnaars tot burgemeester benoemd.

In 2008 werd besloten de subsidie voor referenda voor gekozen burgemeesters stop te zetten. Toch komt er  de laatste tijd weer wat beweging in deze zaak. In september 2013 is een initiatiefwet van kamerlid Schouw (D66) aangenomen in Tweede Kamer. Deze initiatiefwet heeft als doel de deconstitutionalisering van de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester in de Grondwet. Overigens werd een zwaardere versie van deze plannen in 2005 door de Eerste Kamer weggestemd en leidde dat tot het opstappen van minister Thom de Graaf. Op 21 april a.s. gaat de Eerste Kamer over dit wetsvoorstel van Schouw stemmen. Opvallend is dat De Graaf nu lid is van de Eerste Kamer.

Maar als de Eerste Kamer 21 april instemt is de wet er nog niet. Een Grondwetswijziging kan pas worden goedgekeurd nadat een tweederdemeerderheid in 1e én 2e kamer er toe heeft besloten in een tweede verkiezingsperiode. In theorie zou het volk dus met de verkiezingen, in dit geval in 2017, zodanig kunnen stemmen dat een tweederdemeerderheid in tweede termijn niet wordt gehaald.

Wanneer bovenstaande is geschied, staat er niks meer in de Grondwet over de burgemeester. Dan is het mogelijk een wet over de gekozen burgemeester met meerderheidsstemmen in beide Kamers te laten aannemen. Men is er nog niet uit, of er in die wet komt te staan dat burgemeester door de gemeenteraad of door inwoners gekozen zal worden. Kortom, u zult hier nog veel over horen de komende jaren.