Actueel

Weetje van de week: Decentralisatie

Het is deze week 47 jaar geleden dat het gedoogbeleid omtrent softdrugs werd ingevoerd. Op 7 juli 1972 besloot de Nederlandse regering namelijk om het gebruik van softdrugs niet langer te vervolgen. Ondanks het gedoogbeleid bleek deze week ook dat er in 218 van de 355 Nederlandse gemeenten een algeheel verbod op drugsgebruik is afgekondigd voor de publieke ruimte, zoals parken, straten of openbare gebouwen. De Nederlandse Opiumwet stelt dat alleen de handel en productie van soft- en harddrugs strafbaar is, maar het gebruik ervan niet. De gemeenten volgen met hun totaalverbod dus niet de landelijk geldende Opiumwet. De redenering van de gemeenten is dat ze dit verbod kunnen gebruiken om in te grijpen bij excessen en overlast, maar niet om hard te handhaven.

Gemeentelijk beleid
Ondertussen presenteerde de burgemeester van Amsterdam Femke Halsema deze week vier scenario’s voor de toekomst van de prostitutie op de Wallen. De meest vergaande variant is het laten verdwijnen van alle bordelen op de Wallen en aan het Singelgebied, om elders in de stad weer open te laten gaan, bijvoorbeeld in de vorm van een prostitutiehotel. De bedoeling van deze scenario’s is om meer zicht te krijgen op de branche en misstanden aan te pakken, ook in verband met de vele toeristen in de binnenstad van Amsterdam.

Een aantal maanden geleden kwam de Amsterdamse burgemeester tevens in het nieuws vanwege haar uitingen over het verbod op gezichtsbedekkende kleding. Hierover zei ze tijdens een bijeenkomst: “Je kan ervan op aan dat ik niet zal toestaan dat Amsterdam daar gevolg aan geeft.” Hiermee ging ze in tegen de wet die de Eerste Kamer op 26 juni 2018 heeft aangenomen.

Eigen koninkrijk
Dit zijn drie recente voorbeelden waarbij gemeenten zich niet houden aan besluiten die door het Rijk zijn genomen en een eigen plan trekken omtrent bepaalde problematiek. Dit oogt alsof gemeenten zichzelf steeds meer zijn gaan zien als een eigen koninkrijk. Echter is er sprake van een steeds verdergaande decentralisatie in Nederland, die er ook voor zorgt dat gemeenten steeds meer beslissingen moeten nemen. Sinds 2015 zijn gemeenten onder andere verantwoordelijk voor het sociaal domein en vanaf 2021 worden gemeenten door de Omgevingswet ook verantwoordelijk voor het fysieke domein; de volgende grote vorm van decentralisatie.

Decentrale lobby
Deze decentralisatie heeft, naast het feit dat gemeenten steeds meer het heft in eigen handen gaan nemen, ook een belangrijk gevolg voor belangenbehartiging. Ten eerste komt er vanuit de gemeenten een steeds actievere lobby richting het Rijk om invloed te kunnen uitoefenen op de besluitvorming. Ten tweede richten partijen uit de samenleving en (belangen)organisaties hun pijlen steeds meer op gemeenten. Dit gebeurt onder meer vanuit bepaalde sectoren, zoals jeugdzorg, die door de decentralisatie op het bordje van gemeenten zijn gekomen.

Met de invoering van de Omgevingswet lijkt de trend van decentralisatie zich steeds verder voort te zetten. De hierbij gepaarde ontwikkeling van de lobby richting en vanuit gemeenten is vanuit public affairsperspectief zeer interessant om in de gaten houden.