Actueel

Weetje van de Week: De koerswijziging van GroenLinks

 

Begin oktober kondigde GroenLinks aan dat de partij met geen van de begrotingen die het kabinet op Prinsjesdag publiceerde zou wegstemmen. Dit is merkwaardig omdat het op het eerste gezicht de onderhandelingspositie van de oppositie onderuit lijkt te halen. Het is daarom belangrijk om te kijken wat dit precies betekent en wat de langetermijnstrategie van GroenLinks kan zijn om deze uitspraak te doen.

Allereerst was deze uitspraak niet een op zichzelf staande actie maar eerder een voortzetting van een nieuwe koers die GroenLinks aankondigde tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Fractievoorzitter Jesse Klaver stelde dat hij weg wilde stappen van de ‘scorebordpolitiek’ waarbij politieke partijen schijnbaar meer bezig zijn met het nieuws halen en elkaar vliegen afvangen in plaats van met elkaar in debat te gaan over de inhoud om tot een beter beleid te komen. Hier werd aanvankelijk wisselend op gereageerd, ook omdat GroenLinks, met Jesse Klaver voorop, in de afgelopen jaren meedeed aan deze scorebord politiek zoals hij zelf in de Algemene Politieke Beschouwingen aangaf.

GroenLinks legt op haar eigen website uit dat het op voorhand instemmen met de begrotingen op dit moment voor GroenLinks het verstandigste is om te doen. De meeste sectoren gaan er met de nieuwe begroting namelijk op vooruit. Dit komt doordat de begroting in een tijd van economische voorspoed is vastgesteld en wordt gepresenteerd. Wanneer een begroting in de Tweede Kamer niet een meerderheid van stemmen krijgt, betekent dat dat de begroting van het voorgaande jaar wordt voortgezet. Dit betekent dat er uiteindelijk minder geld naar veel sectoren gaat, dan wanneer wordt ingestemd met de nieuwe begroting.

Reacties
De eerste reacties op het onvoorwaardelijk steunen van de begrotingen door GroenLinks zijn overwegend negatief. Zo reageert de fractie voorzitter van de mede-oppositie partij PvdA Lodewijk Asscher: “Dat heb ik te respecteren. Maar ik blijf wel proberen om alsnog geld voor huurders, de lage inkomens en het onderwijs te regelen”. Ook binnen de partij wordt er wisselend gereageerd en hebben verschillende vooraanstaande leden van GroenLinks zich openlijk uitgesproken tegen het besluit van GroenLinks. Bij de regeringspartij VVD klinken er positieve geluiden waar volgens Laurens Boven, politiek verslaggever van de BNR, de champagneflessen geopend werden geopend.  De regering is nu namelijk verzekerd van een meerderheid in de Eerste en de Tweede Kamer, ondanks dat zij in beide Kamers geen meerderheid meer heeft. De coalitie verloor immers haar meerderheid in de Tweede Kamer met de bekendmaking van het Kamerlid Van Haga (VVD) om zijn zetel te zullen behouden en niet terug te geven aan de partij.

Achterliggende strategie
Op dit moment is het nog te vroeg om te zeggen wat de koerswijziging politiek te weeg gaat brengen, los van de overwegend verbaasde en negatieve reacties. Tot nu toe lijkt het voor de peilingen van GroenLinks geen grote gevolgen te hebben, ondanks een lichte daling van één zetel. De achterliggende gedachte van Jesse Klaver kan zijn dat hij GroenLinks wil profileren als een partij waarmee valt samen te werken en de mogelijke wens van GroenLinks om mee te regeren in de volgende regering. Bij de formatie in 2017 trok de partij zich op een betrekkelijk laat stadium terug uit de onderhandelingen. Dit leidde tot het verwijt dat GroenLinks geen serieuze regeringspartij met verantwoordelijkheidsgevoel is. De koerswijziging kan een poging zijn om dit beeld recht te zetten.

Een andere mogelijkheid is dat binnen de oppositie er tussen de SP, PvdA en GroenLinks grote gelijkenissen zitten en het een uitdaging is voor GroenLinks om zich daarin goed te profileren. Waar geluiden opgaan om PvdA en GroenLinks samen te voegen tot een sterk blok op links, kan deze koerswijziging een poging zijn geweest om GroenLinks als een andere partij te profileren dan de PvdA. GroenLinks sorteert op deze manier voor om de partij op links te zijn die kan meeregeren na de volgende verkiezingen. In beide gevallen is de uitvoering van de nieuw gekozen koers wellicht niet toereikend. Jesse Klaver stelt zich op deze manier wel op als een goede partner van de huidige regering maar verliest zijn onderhandelingspositie in de huidige oppositie. Of hij zo zijn reputatie als goede onderhandelaar voor bij de volgende verkiezingen en formatie verbeterd is nog maar de vraag.