Actueel

Het vrouwenquotum: een barst in het glazen plafond?

Het kan zijn dat 2019 de boeken ingaat als het jaar van de vrouw. Dit jaar vierde Nederland 100 jaar vrouwenkiesrecht, zijn er voor het eerst meer vrouwelijke doctoren gepromoveerd bij universiteiten dan mannen, en heeft de Tweede Kamer ingestemd met het integraal overnemen van het advies van de Sociaal Economische Raad (SER) genaamd ‘Diversiteit in de top’. Het beleidsadvies van de SER bevat meerdere punten om tot meer diversiteit binnen het Nederlandse bedrijfsleven te komen. Het meest besproken punt is het advies een vrouwenquotum van 30 procent voor de raad van commissarissen (RvC) in te stellen. Dit voorstel stelt dat als een RvC van een op de Nederlandse beurs genoteerd bedrijf niet minstens uit 30 procent vrouwen bestaat, alle nieuwe benoemingen van mannelijke toezichthouders nietig worden verklaard. Dit zou betekenen dat er een ‘lege stoel’ in de RvC zou zijn tot het bedrijf het quotum wel haalt.

Tweede kamer
De Tweede Kamer heeft vorige week een motie aangenomen die de minister oproept de aanbevelingen van de SER integraal over te nemen.  Dat de Kamer hiermee instemde is echter voor lange tijd niet vanzelfsprekend geweest. Toen andere Europese buurlanden zoals Noorwegen in 2006 al een vrouwenquotum van 40% invoerde was de reactie in Nederland minimaal. De bal begon pas te rollen op het moment dat toenmalig Eurocommissaris Neelie Kroes de actiegroep ‘Women on Top’ had opgericht in 2008, en de Tweede Kamer met steun van de VVD en CDA de motie van Paul Kalma (PvdA) had aangenomen voor wettelijke streefcijfers van minimaal 30% vrouwen in raden van bestuur en raden van commissarissen in 2011.

Maar ook meer recent was er sprake van tegenwind. Zo heeft dit vraagstuk binnen het kabinet tot de nodige oproer en splitsing geleid vanaf het begin. D66 had al vrij vroeg in de huidige kabinetsperiode een voorstel voor een vrouwenquotum. Minister van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur & Wetenschap, tevens verantwoordelijk voor emancipatie) had echter te weinig mandaat om hier daadwerkelijk iets mee te doen; de VVD, CDA en ChristenUnie vonden het een te zware aanpak. Zo had CDA-kamerlid Lenny Geluk-Poortvliet voor de zomer nog gezegd dat het niet een zaak voor de overheid was om te streven naar gelijkheid, maar “een zaak van de samenleving” was. Uiteindelijk was het toch uitgerekend zij die samen met Kees Verhoeven (D66) een motie heeft ingediend om het SER-advies op te volgen, en daarmee was het CDA om. Het laatste woord voor het doorvoeren van de motie lag echter bij oppositiepartij SP. Die vonden lange tijd dat het voorstel te veel gefocust was op de vrouwen in de top van het bedrijfsleven, en wilden dat er meer gekeken werd naar de positie van alle werkende vrouwen. Hierom heeft de Tweede Kamer ook een additionele plan van aanpak voor vrouwen met minder kansen ingediend, en is de SP ook over de streep.

Het kabinet aan zet
Minister van Engelshoven heeft nu dus een mandaat gekregen om het vrouwenquotum van 30% te bewerkstelligen.  Op Twitter schreef de Minister: “wij schrijven geschiedenis. We doorbreken het old boys netwerk en zetten een grote stap naar gelijkheid en diversiteit in de top van het bedrijfsleven”. In het NPO Radio 1 programma 1 op 1, stelt van Engelshoven dat het binnen een jaar gerealiseerd moet worden: “januari 2021 moet lukken, daar streven we naar”. Minister Dekker van Rechtsbescherming (VVD) had eerder aangegeven geen fan te zijn van het vrouwenquotum, maar zal het nu toch moeten uitvoeren in samenwerking met Minister van Engelshoven.

De Female Board Index (FBI) van de Universiteit van Tilburg stelt dat van de 455 commissarissen bij beursgenoteerde bedrijven, momenteel 122 vrouw zijn. Dat is 26,8%. In Nederland zijn er momenteel 88 beursgenoteerde bedrijven, waarvan er dertig aan de norm van het bindende quotum voldoen. Het moet blijken of het SER-advies impact kan maken zodra het daadwerkelijk in wet wordt vastgelegd: en of het de bedoeling van een barst in het glazen plafond kan bewerkstelligen.

Volg de politieke actualiteiten zoals het vrouwenquota op de voet met Haagse Kennis, voor meer informatie over het vernieuwde programma, klik hier!