Actueel

Game on!

Dit was ook een punt dat ik vandaag maakte toen ik op Radio 1 bij de Gids FM over dit debat mocht spreken.

We hebben in de loop van de tijd het beeld gekregen dat debatten in de VS het summum zijn van retorisch boksen. Dit komt mede door prachtige oneliners die de geschiedenis hebben overleefd. “Senator you’re no Jack Kennedy” van Lloyd Bentsen tijdens het vicepresident debat met Dan Quayle. Of “There you go again”  van Reagan tegen Carter. Maar ook de ‘fouten’ blijven ons bij. Het beeld van een zwetende Nixon tegen een jongen fitte Kennedy. Of Dukakis die door het ijs zakte op de vraag of hij nog steeds voor de doodstraf zou zijn als zijn vrouw verkracht en vermoord werd.

Maar deze memorabele momenten zijn ‘the icing on the cake’ De Amerikaanse debatten zijn zo goed voorbereid door de kandidaten dat ze eigenlijk heel saai zijn om naar te kijken. Het is meer een lange speech voor de kiezer, en met name de zwevende kiezer, dan een gevecht tussen de twee kandidaten. Het is dus geen vraag-en-antwoord spel maar eerder een monoloog waarin de kandidaat zijn boodschap probeert over te brengen. “Een debat is er vooral om presidentieel over te komen en geen fouten te maken.”, aldus Brett O’Donnell, een debat coach die voor onder andere Bush en McCain heeft gewerkt.

Waarom is het debat dan toch fascinerend? Waarom zet ik mijn wekker om 3 uur ‘s nachts om te kijken? En waarom kan de Nederlandse politiek veel van de VS leren?

Ten eerste is er toch de hoop op het onverwachte moment dat iemand door het ijs zakt of die ene briljante oneliner. Ja, 99% van het debat is gescript, maar juist die ene 1% van spontaniteit kan cruciaal zijn. Het is te vergelijken met waarom mensen graag naar auto racen kijken… Voor de crash.

Maar ook omdat het zeer informatief is. Ook al zijn de antwoorden voorgekauwd,de inhoud staat wel degelijk centraal tijdens het debat. Dus geen vakantiefoto’s van de kandidaat. Geen bellen die je moet rinkelen om antwoord te geven. Maar een duidelijke structuur en heldere regels waardoor de kandidaten niet afhankelijk zijn van de grillen van Ferry Mingelen of Frits Wester om genoeg spreektijd te krijgen. De redenering is vaak dat als er geen showelement in zit het grote publiek niet kijkt. Het buitenland (ook Frankrijk en Groot- Brittannië) bewijst juist het tegendeel. De kijkcijfers zijn daar relatief net zo hoog als in Nederland. De debatten in de VS hebben een veel minder showelement dan je van de Amerikanen, het land van show en spektakel, zou verwachten. Zij zien debatten als een serieuze zaak. De debatten worden georganiseerd door The Commission on Presidential Debates. Zij zien hun taak dat debatten “provide the best possible information to viewers and listeners” En dat is ook precies de functie van een debat.

Elk debat in de VS start met: “The audience here in the hall has promised to remain silent, no cheers, no applause, no noise of any kind, except right now, as we welcome the candidates”. Oh wat zou ik graag zien dat Frits Wester deze zin bij het volgende RTL premiersdebat uitspreekt.

  Sherlo Esajas, senior adviseur