Blogs

De weg naar een succesvolle corona exit-strategie

In een sneltreinvaart heeft het kabinet de afgelopen weken de zoektocht naar een corona-app gestart. Een paar weken en veel initiatieven later is het proces afgerond, maar vooralsnog zonder resultaat. Wat hebben we hiervan geleerd en hoe kunnen we verder? Dröge en van Drimmelen neemt u graag mee in een alternatieve aanpak op dit proces vanuit een public affairs-oogpunt.

Op dinsdag 7 april 2020 kondigt minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid aan dat het kabinet gaat kijken naar het gebruik van twee apps ter ondersteuning van het bron- en contactonderzoek. Dit moet helpen bij de bestrijding van het coronavirus en een heropening van de samenleving bevorderen. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) organiseert een open aanbesteding en een appathon. Binnen een paar dagen worden honderden geïnteresseerden partijen betrokken. Maar met alleen snelheid is er geen app, zo blijkt. Zorgvuldigheid en draagvlak zijn noodzakelijk. Deze vijf stappen bieden houvast voor een vervolgproces.

  1. Doel boven instrument

Een corona-app is een instrument en geen doel. Het is cruciaal dat dit uitgangspunt niet alleen duidelijk is voor VWS en voor politiek, maar ook helder wordt gecommuniceerd naar de samenleving. Wat is wel het doel? Een exit-strategie die voor de lange termijn toepasbaar is.

  1. Draagvlak is noodzakelijk

Het kabinet maakt gebruik van medische experts om draagvlak te genereren voor politieke keuzes. Ook in de totstandkoming van een exit-strategie is draagvlak essentieel. Van het voorgaande proces hebben we geleerd om hierin niet op tijd te bezuinigen. Trek juist in de beginfase tijd uit om met experts te spreken en input te krijgen voor de voorwaarden waar een exit-strategie aan moet voldoen. Wie moeten er aan tafel? Experts uit verschillende disciplines, zoals zorgprofessionals, technologen, (gedrags)psychologen, sociologen, economen, etc.

  1. Coronatafels

Uit de ‘coronatafels’ met experts komen diverse instrumenten waarmee de exit-strategie kan worden bewerkstelligd. Eén hiervan is een corona-app. Hierbij is het van belang dat experts, vanuit hun verschillende disciplines, samen vaststellen wat de eisen en voorwaarden zijn. Hierbij moet worden gedacht aan vraagstukken over databescherming, veiligheid, transparantie, etc. Hoewel snelheid belangrijk is, en dit proces zeker twee weken kost, is het de investering waard. Belangrijk is om in de communicatie vooraf te benadrukken dat dat doelmatigheid uiteindelijk belangrijker is dan snelheid.

  1. Betrek de Tweede Kamer 

In plaats van de Tweede Kamer op het laatste moment te informeren over de gemaakte keuzes, moet de Kamer vanaf het begin haar controlerende functie uit kunnen voeren. De Kamer kan bij uitstek richtinggevend zijn als het gaat om randvoorwaarden stellen waar een app aan moet voldoen. Als er stappen zijn genomen in het maatschappelijke en politieke draagvlak, is het tijd om over te gaan op de uitvoering.

  1. Appathon

Het ministerie van VWS heeft met de appathon een democratisch en transparant middel geïntroduceerd. Het organiseren van een appathon is daarom een uitstekend middel om in de openbaarheid een keuze te maken over de inzendingen. Hierbij moet het wel duidelijk zijn wat de eisen aan de app zijn en wat er gevraagd wordt van de app-ontwikkelaars: moet de app al af zijn? Moet al aan alle eisen worden voldaan? Hoeveel tijd krijgen de inzenders om de app af te maken? En: vergeet niet de Autoriteit Persoonsgegevens te betrekken.

Conclusie

We laten voorlopig de coronacrisis nog niet achter ons. De verschillende stappen in het proces transparant maken, duidelijke verwachtingen scheppen en doelen onderscheiden van middelen dragen bij aan heldere communicatie. Betrek experts vanuit verschillende hoeken van de samenleving en laat de Tweede Kamer haar controlerende functie vervullen. Zo creëer je draagvlak en weet je zeker dat het beoogde middel ook tot het doel ‘exit-strategie’ leidt.