Weetje van de week: overheidsactivisme

Weetje van de week: overheidsactivisme

6 juni 2016

Deze week hebben Nederlandse gemeenten actie gevoerd tegen het internationale handelsverdrag TTIP. Volgens politicoloog Imrat Verhoeven is dit een voorbeeld van ‘overheidsactivisme’. Hij signaleert dat gemeenten zich steeds vaker gedragen als sociale bewegingen door samen met actiegroepen en NGO’s in opstand te komen tegen internationaal en nationaal beleid (NRC, 28 mei 2016)

Naast de gemeentelijke acties tegen TTIP zijn er ook andere Nederlandse voorbeelden van overheidsactivisme te vinden. Vorig jaar verklaarden gemeenten zich schaliegasvrij en keerde de gemeente Barendrecht zich tegen het plan van de Rijksoverheid en Shell om CO2 op te slaan.

Politicoloog Verhoeven stelt dat het overheidsactivisme onder andere komt doordat gemeenten veel meer autonomie hebben dan voorheen. Hierdoor voelen gemeenten voelen zich bevoegd om zich uit te spreken tegen het beleid van de Rijksoverheid.

Met het oog op lokale democratie, zorgt overheidsactivisme ervoor dat de stem van de lokale bevolking weerklinkt op nationaal en Europees niveau.  Als gemeenten betrokken zijn bij Rijksoverheid- en Europees beleid versterkt het lokale draagvlak om doelstellingen uit te voeren. Dat is belangrijk, want veel afspraken die op Europees en nationaal niveau gemaakt zijn, moeten uiteindelijk op lokaal niveau uitgevoerd worden. Als de EU bijvoorbeeld een doelstelling afspreekt op het gebied van afvalscheiding, dan moeten de gemeenten nieuwe aparte afvalbakken kopen. Of het overheidsactivisme daarvoor het juiste middel en een positieve ontwikkeling is, laat Verhoeven in het midden.