Weetje van de week: Parlementaire mini enquête

Weetje van de week: Parlementaire mini enquête

28 april 2016

Op 10 april was er in de Tweede Kamer voor het eerst spraken van het uitvoeren van een parlementaire mini enquête. Een meerderheid in de Tweede Kamer wilde een parlementaire ondervraging over de zogenaamde Panama Papers. Bij deze affaire werden miljoenen documenten van het Nederlandse belastingadvies- en trustkantoor Mossack Fonseca openbaar gemaakt. Vooralsnog is er nog geen besluit gevallen over het instellen van een parlementaire ondervragingscommissie over de Panama Papers.

Het Nederlands parlement heeft krachtens de Wet op de parlementaire enquête het recht om een enquêteonderzoek te houden. De parlementaire enquête was voorheen bedoeld voor parlementariërs om kennis over specifieke onderwerpen te vergroten, maar sinds 1983 wordt het instrument voornamelijk gebruikt om de waarheid boven tafel te krijgen. Bij een parlementaire enquête wordt een enquêtecommissie samengesteld die getuigen kunnen oproepen en onder ede kunnen verhoren. Iedereen in Nederland is wettelijk verplicht om mee te werken aan het onderzoek. Sinds 1952 zijn er in totaal 19 parlementaire enquêtes geweest in de Tweede Kamer en heeft de Eerste Kamer nog nooit gebruik gemaakt van dit recht.

Een parlementaire enquête kan jaren duren en dat was voor de Tweede Kamer de reden om te kijken of er andere mogelijkheden waren. In 2016 heeft de tijdelijke Commissie evaluatie op de Wet op de parlementaire enquête een voorstel ingediend om het horen onder ede ook mogelijk te maken buiten de parlementaire enquête in een parlementaire ondervraging. Net zoals voor een parlementaire enquête is voor het aanvragen van een parlementaire overhoring, of mini enquête, een meerderheid in de Kamer nodig. De parlementaire ondervragingscommissie heeft dezelfde status als een parlementaire enquêtecommissie. Het grote verschil is dat de ondervraging in een stuk korter tijdsbestek kan worden uitgevoerd, maar wel met de mogelijkheid om getuigen te horen onder ede. Dit zorgt ervoor dat Kamerleden in veel korter tijdsbestek kunnen achterhalen wie waarvoor verantwoordelijk is en op actuelere wijze hun controlerende functie kunnen uitvoeren.