Weetje van de week: Ledental politieke partijen historisch laag

Weetje van de week: Ledental politieke partijen historisch laag

12 februari 2016

Afgelopen dinsdag kwamen de jaarlijkse cijfers uit van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP). Nog nooit waren sinds de Tweede Wereldoorlog zo weinig Nederlanders lid van een politieke partij. Met uitzondering van D66 en Partij voor de Dieren hebben alle partijen hun ledental het afgelopen jaar zien dalen. Waarom zijn er zo weinig mensen lid van een politieke partij?

De daling van het aantal partijleden wordt toegeschreven aan het einde van de verzuiling. Vanaf het midden van de jaren zestig werden onder invloed van de ontkerkelijking en individualisering de scheidslijnen tussen de zuilen minder scherp. Die nieuwe keuzevrijheid wordt steeds meer zichtbaar in diffuus stemgedrag, afnemende partijloyaliteit en teruglopende ledentallen.

Inmiddels zijn er maatschappelijke bewegingen opgestaan die nieuwe vormen van inspraak voorstellen, zoals via loting (het G1000 initiatief van schrijver David van Reybrouck) of kiezen op thema in plaats van partij (‘Het Nieuwe Kiezen’ van Hogeschool docent Rudy van Belkom). In verschillende gemeenten vinden nu experimenten plaats waarin het gemeentebudget door inwoners zelf direct wordt toegewezen aan picknickbankjes of sportvelden en organiseren verkiezingsprogrammacommissies avonden waar ook niet-leden mogen meepraten. Heel langzaam past ook het denken over democratie zich aan aan de tijdsgeest en nieuwe technologische mogelijkheden.