Weetje van de week: Hoe de klok te luiden?

Weetje van de week: Hoe de klok te luiden?

11 december 2016

Op 9 december heeft de commissie-Oosting haar rapport over het onderzoek naar de Teevendeal gepresenteerd. De commissie trekt harde conclusies over het handelen van Teeven en Opstelten en ook de minister-president krijgt kritiek. Er is nog iemand die niet buiten schot blijft in het rapport: de voorzitter van de Tweede Kamer. Eind 2014 ontving de Kamervoorzitter een brief van een klokkenluider met details over de Teevendeal, welke zij volgens de commissie-Oosting niet serieus heeft genomen. Hoe zit dat eigenlijk met anonieme klokkenluiders?

Een klokkenluider stelt misstanden in een bedrijf of organisatie aan de kaak. Er is een speciale klokkenluidersregeling opgesteld voor rijksambtenaren en politie. Hier staat onder andere in dat klokkenluiders beschermd worden tegen benadeling. Ook bestaat de mogelijkheid om een misstand te melden bij de Onderzoeksraad Integriteit Overheid, wanneer een klokkenluider niet tevreden is met de wijze waarop zijn melding is afgehandeld. Deze voeren vervolgens onafhankelijk onderzoek uit. Voor burgers bestaat de mogelijkheid om een anonieme brief naar de Kamer te sturen, zo is er afgelopen juni naar de Kamer een klokkenluidersbrief gestuurd door ‘iemand die destijds werkzaam was bij het OM in Amsterdam’ over de Teevendeal. Daarnaast bestaat het Adviespunt Klokkenluiders: een onafhankelijke instantie welke klokkenluiders van advies voorziet en ondersteunt bij de stappen die zij kunnen zetten wanneer zij een misstand willen melden. Het adviespunt is zowel voor werknemers binnen de overheid als in het bedrijfsleven. De instantie voert in tegenstelling tot de Onderzoeksraad Integriteit Overheid zelf geen onderzoek uit naar de misstand, maar geeft slechts advies aan (potentiële) klokkenluiders. 

Sinds 2003 zijn lokale overheden door de Ambtenarenwet verplicht een klokkenluidersregeling op te stellen. Ambtenaren kunnen door deze regeling op een veilige manier misstanden melden. Toch bracht het Adviespunt Klokkenluiders op 7 december naar buiten dat negen procent van de lokale overheden achterloopt bij het vaststellen van zo’n regeling. Op dit moment is een wet in de maak welke het Huis voor Klokkenluiders opricht, deze instantie kan advies geven of onderzoek instellen. Het belang van klokkenluiders wordt dus zeker erkend.