Weetje van de Week: De polder die er niet kwam

Weetje van de Week: De polder die er niet kwam

Afgelopen zaterdag opende minister van Nieuwenhuizen (VVD) een kersvers stukje nieuw Nederland in het Markermeer. De Marker Wadden, een initiatief van Natuurmonumenten, bestaan uit vijf eilanden met een gezamenlijk oppervlak van 1000 hectare. In samenwerking met Rijkswaterstaat heeft Natuurmonumenten de ambitie om met de eilanden het natuurherstel in het Markermeer te bevorderen en uiteindelijk ruim 10.000 hectare aan nieuw natuurgebied te creëren. Plannen om in het Markermeer land te winnen zijn niet nieuw en waren lange tijd omstreden.

Markerwaard
De vooruitzichten van een snel groeiende Nederlandse bevolking en een toenemende voedselvraag deed het kabinet-Cort van der Linden doen besluiten om precies honderd jaar geleden de Zuiderzeewet in te voeren. Besloten werd om onder andere het Markermeer in te polderen. Lang was het inpolderingsproject rondom het Markermeer geen onderwerp van discussie, totdat het kabinet Den Uyl in 1972 de beslissing nam om de inpoldering uit te stellen. In de jaren daaropvolgend nam de weerstand vanuit recreatie –en natuurorganisaties sterk toe. De aanleg van de Markerwaard zou grote schade voor de natuur en de recreatiesector veroorzaken. Tegelijkertijd gaf de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen in 1974 aan een uitgesproken voorstander te zijn van de inpoldering. Wat volgde waren jaren van verhitte discussies binnen –en buiten de politiek totdat het kabinet van Agt I in 1980 de beslissing nam om tot inpoldering over te gaan.

Naar aanleiding van de beslissing van dit kabinet nam het protest tegen aanleg weer toe. Minister Smit-Kroes (VVD) van Verkeer en Waterstaat gaf in 1985 aan het onverantwoord te vinden om, in tijden van bezuinigingen, miljarden te investeren in het Markerwaardproject. Tevens was de PvdA tijdens de verkiezingen van mei ’86 een uitgesproken tegenstander van de inpoldering. Doordat de weerstand in het jaar 1986 toenam, gaf het nieuwe kabinet Lubbers II eind 1986 aan voorlopig de inpoldering uit te stellen. Doorslaggevend voor het definitieve besluit was de tegenstand vanuit de Europese Unie. In 1989 gaf minister van den Broek (CDA) aan dat binnen de EU verontwaardigd werd gereageerd op het Nederlandse plan om duizenden hectare landbouwgrond aan te leggen terwijl de EU juist de landbouwproductie wilde terugdringen. Uiteindelijk werd in 1990 een definitief besluit genomen, toen kabinet Lubbers III aangaf van aanleg af te zien.

Lange tijd bleef het relatief rustig rondom de besluitvorming van de Markerwaard, totdat het in 2002 plots weer op de politieke agenda kwam. De LPF, onder leiding van Fortuyn, was een voorstander van de inpoldering en bepleitte de aanleg van de Markerwaard. Zo ver kwam het uiteindelijk niet en het kabinet Balkenende II besliste definitief in 2003 dat het Markermeer niet werd ingepolderd.

Vijftien jaar later is er toch een klein gedeelte van het Markermeer “ingepolderd”. De Marker Wadden staan met hun 1000 hectare natuurgebied weliswaar in schril contrast met het oorspronkelijke plan van de Markerwaard maar toch; is dit het begin van een nieuw debat rondom landaanwinning in het Markermeer?