Kennisasymmetrie: deugd of ondeugd in public affairs?

Kennisasymmetrie: deugd of ondeugd in public affairs?

Scientia potentia est, kennis is macht. Maar steeds vaker loopt de kennis van de regering en het parlement substantieel achter op die van het bedrijfsleven, wat gepaard gaat met zorgen over de verschuiving van macht. Een kennisasymmetrie wordt namelijk vaak gezien als voordeel voor het bedrijfsleven, omdat zij door hun kennis invloed kunnen uitoefenen op wet- en regelgeving. In toenemende mate blijkt echter dat de kennisasymmetrie in de praktijk eerder een nadeel dan een voordeel is voor het bedrijfsleven. Zeker in sectoren waar kennisachterstand gepaard gaat met een gebrek aan vertrouwen wordt sneller gegrepen naar vergaande regulering. Deze veranderende dynamiek heeft implicaties voor de rol en strategie van public affairs professionals: nadruk op de rol van voorlichter, de noodzaak van het betrekken van non-profit expertise, een grotere focus op fractie- en beleidsmedewerkers, en meer noodzaak tot innovatieve samenwerking in een vroeg stadium om te komen tot gepaste regulering.

Kennisasymmetrie..
Hoewel de Nederlandse overheid niet vreemd is met het binnenhalen van expertise van buitenaf, is de afhankelijkheid van kennis van derden de afgelopen jaren sterk toegenomen. De groeiende kennisachterstand kent verschillende oorzaken. In het huidige informatietijdperk is er een enorme hoeveelheid informatie die ieder jaar exponentiele groeit. In 2010 zei toenmalig CEO van Google Eric Schmidt hierover: “There were 5 Exabytes of information created between the dawn of civilization through 2003, but that much information is now created every 2 days.” Deze groei aan informatie kan paradoxaal genoeg ten koste gaan van kennis wanneer aandacht constant wordt afgeleid door een nieuwe stroom aan informatie. Naast de hoeveelheid aan informatie groeit ook de complexiteit van (maatschappelijke) vraagstukken. Denk bijvoorbeeld aan de klimaatproblematiek en de snelle technologische ontwikkelingen zoals fintech en artificial intelligence.

Waar de informatiestroom exponentieel groeit, neemt de capaciteit bij de regering en het parlement om deze informatie te verwerken af. Door de bezuinigingen en het geloof in een ‘kleinere overheid’ is het ambtenarenapparaat substantieel kleiner geworden. Ook is er een hoog ambtelijk verloop waardoor opgebouwde kennis verloren gaat. Aan de kant van het parlement is het politieke landschap de afgelopen jaren sterk versnipperd. In de Tweede Kamer zijn er nu maar liefst dertien fracties. Door deze fragmentatie hebben Kamerleden steeds meer (en steeds complexere) onderwerpen in hun portefeuille en wordt er van ze verwacht dat ze expert zijn op tientallen dossiers. Tegelijkertijd hebben zij door een beperkt budget voor fractieondersteuning vaak maar enkele medewerkers tot hun beschikking. Door dit tekort aan inhoudelijke ondersteuning zijn zij nauwelijks in staat om de benodigde expertise om zich heen te verzamelen.

..een voordeel?
Door de kennisachterstand zijn de regering en het parlement vaak afhankelijk van derden voor kennis. Lobbyisten, afkomstig van zowel de private sector en maatschappelijk middenveld, spelen een grote rol in het vervullen van deze informatiebehoefte. In dat proces selecteren zij informatie en snijden dit toe op de behoefte van de politicus of ambtenaar. Vaak wordt gesteld dat door dit kennisvoordeel zij in staat zijn om invloed uit te oefenen op wetgeving. Als de verschafte informatie louter een middel is om een particulier doel te dienen, ontstaat het risico dat de overheid of het parlement private belangen gaat dienen in plaats van het algemeen belang. Dit wordt in de academische literatuur regulatory capture of specifieker knowledge capture genoemd. Als (extreem) voorbeeld wordt vaak de financiële crisis aangehaald, waar de kennisasymmetrie tussen financiële instellingen en de wetgever ertoe heeft geleid dat de wetgever de financiële crisis niet had voorzien en niet had weten te voorkomen.

..of een nadeel?
In toenemende mate blijkt dat deze kennisasymmetrie vaker een nadeel is dan een voordeel voor het bedrijfsleven. Dit is voornamelijk zo voor sectoren waarin het vertrouwen laag is. Na de financiële crisis heeft men het vertrouwen in de financiële sector verloren, waardoor er sneller gegrepen wordt naar regulering als oplossing. Regulering die ook steeds strikter, gedetailleerder en complexer wordt. Nu technologische vernieuwing in de financiële sector volwassen aan het worden is, wordt verwacht dat de wetgever met passende maatregelen te komen. Daarmee staan zij voor de uitdaging om alle benodigde kennis in te winnen, de risico’s en kansen van de complexe technologie voor bedrijven, consumenten en de stabiliteit van het financiële systeem te identificeren en op waarde te schatten en met regulering te komen die dit in balans brengt. Wereldwijd zie je als reactie dat fintech intensiever gereguleerd wordt.

Implicaties voor public affairs professionals
Wat betekent dit voor public affairs professionals? Ten eerste wordt hun rol als voorlichter groter en belangrijker. Zij hebben immers de benodigde kennis in pacht over bijvoorbeeld hun technologie. Tegelijkertijd worden zij geconfronteerd met een gebrek aan vertrouwen dat zij terug moeten winnen. Gezien het wantrouwen jegens het bedrijfsleven en de behoefte aan onafhankelijke informatie wordt non-profit expertise steeds belangrijker en daarmee ook voor een public affairs strategie. Daarnaast zal de lobby zich steeds meer gaan richten op de medewerkers van Kamerleden, omdat zij zich in toenemende mate ontwikkelen als inhoudelijk experts (en zelfs soms ook door andere fracties worden gevraagd om advies) en beleidsmedewerkers bij de overheid. Tot slot wordt het noodzakelijk om in vroeg stadium samenwerking te zoeken om de kansen en risico’s van nieuwe technologieën en passende maatregelen te onderzoeken, bijvoorbeeld door het opzetten van experimenteerruimte, ook wel de ‘regulatory sandbox’ genoemd. In plaats van regulering te voorkomen zet de public affairs professional vaker in op zorgvuldige, toekomst- en innovatiebestendige co-regulering.

"Ik draag graag bij aan het bijeenbrengen van publieke, private en maatschappelijke belangen"
Isabelle van Rossum
Adviseur