Weetje van de Week - Boven de partijen

Weetje van de Week - Boven de partijen

Op 6 juni kwamen in totaal vijf oud-Kamervoorzitters bijeen in de Tweede Kamer. Reden hiervoor was de uitreiking van het eerste exemplaar van het boek ‘Boven de partijen - De voorzitter van de Tweede Kamer’. Het boek, geschreven door Elsevier-redacteur Gerry van der List, geeft de historische ontwikkeling van het Voorzitterschap van de Tweede Kamer na 1945 weer. Hoog tijd om zelf ook een kijkje te nemen naar het Kamervoorzitterschap in historisch perspectief.

Tot 1983 werd een Kamervoorzitter gekozen voor één zittingsjaar van de Tweede Kamer. Sindsdien kiest een nieuwe Tweede Kamer na haar aantreden een voorzitter uit haar midden. De langstzittende voorzitter na de Tweede Wereldoorlog was KVP’er Rad Kortenhorst. Tussen 1948 en 1963 was Kortenhorst 15 jaar lang de man met de hamer, en in deze periode werd de Kamer uitgebreid van 100 naar 150 parlementariërs.

Opvallend is dat de kamervoorzitter lang niet altijd afkomstig is van de grootste partij. Een mooi voorbeeld is de huidige voorzitter Khadija Arib. Haar PvdA-fractie bestaat momenteel uit 9 zetels. Ook hoeft de kamervoorzitter niet altijd afkomstig te zijn van een coalitiepartij. Zo werden Anne Vondeling en Dick Dolman (beiden PvdA) in 1977 en 1982 voorzitter van de Kamer. De PvdA was destijds wel de grootste partij in het parlement, maar maakte uiteindelijk geen onderdeel uit van de regering.

In het verleden is het niet vaak voorgekomen dat een Kamervoorzitter tussentijds is afgetreden. Graaf Van Bylandt legde in 1912 de voorzittershamer naast zich neer toen bleek dat hij de provocerende socialisten in het parlement niet onder controle kon houden. Anouchka van Miltenburg trad in 2015 af na duidelijk werd dat ze een rol had gespeeld in het achterhouden van correspondentie over de zogenaamde Teevendeal.

Diversiteit staat sinds recent ook hoog in het vaandel bij de Tweede Kamer. De afgelopen twintig jaar zijn er namelijk vier vrouwelijke Kamervoorzitters geweest, waarvan Jeltje van Nieuwehoven (PvdA) in 1998 de eerste was. Deze wending toont aan dat ook de Tweede Kamer met zijn tijd meegaat.