Weetje van de Week: Ruud Lubbers - de opmars van een groot staatsman

Weetje van de Week: Ruud Lubbers - de opmars van een groot staatsman

Vorige week woensdag overleed oud-premier Ruud Lubbers. Lubbers was gedurende de periode 1982 en 1994 minister-president van Nederland. Met zijn ambtsperiode van bijna twaalf jaar is hij de langstzittende Nederlandse premier ooit in de parlementaire geschiedenis. Andere premiers die meer dan tien jaar het ambt vervulden waren Charles Ruijs De Beerenbrouck (RKSP) en Willem Drees (SDAP, PvdA). Met een leeftijd van 43 jaar en 181 dagen was Lubbers bij zijn aantreden tevens de jongste premier ooit.

Ruud Lubbers is vooral de boeken in gegaan als minister-president van Nederland. Voordat hij premier werd had hij echter al een behoorlijke staat van dienst opgebouwd in de Haagse politiek. Zo nam hij in 1973 namens de KVP zitting in het Kabinet-Den Uyl als minister van Economische Zaken. Met zijn leeftijd van 34 jaar is hij ook een van de jongste ministers ooit. Binnen het kabinet-Den Uyl vormden de ministers van de KVP en ARP de confessionele rand van de regering. Gedurende zijn ministerschap kreeg Lubbers onder andere te maken met de Oliecrisis van 1973. Als verantwoordelijk minister moest hij zodoende oplossingen bedenken voor het besparen van olie en gas. Daarom stelde hij een tiental autoloze zondagen in en vroeg hij de mensen om de gordijnen wat eerder dicht te doen.

Bij de formatie van het kabinet-Van Agt/Wiegel in 1977 kreeg Lubbers niet de ministerspost aangeboden waar hij op hoopte, waardoor hij koos voor een plek in de nieuwe CDA-fractie in de Tweede Kamer. Hij werd vicefractievoorzitter achter Willem Aantjes. Zijn periode als Kamerlid van het CDA was geen rustige periode. Binnen de CDA-fractie waren er Kamerleden die liever een coalitie met de PvdA hadden gezien. Deze ‘loyalistische’ CDA-Kamerleden moesten tevreden worden gesteld om de krappe Kamermeerderheid van 77 zetels overeind te houden. Nadat Willem Aantjes in 1978 de Tweede Kamer verliet kwam deze zware taak vrijwel volledig op de schouders van de nieuwe fractievoorzitter Lubbers terecht. Hij slaagde er echter in om het kabinet-Van Agt/Wiegel gedurende de hele kabinetsperiode overeind te houden.

Ruud Lubbers bleef aan als fractievoorzitter van het CDA tijdens de kabinetten-Van Agt II en III. In 1982 nam de kabinetsformatie echter een plotselinge wending toen beoogd premier en CDA-lijsttrekker Dries van Agt tijdens de kabinetsformatie aangaf niet open te staan voor een nieuwe termijn als premier. Van Agt was al vanaf 1977 premier geweest en had reeds drie kabinetten van verschillende samenstellingen geleid. Van Agt wees in eerste instantie CDA-prominent Jan de Koning aan als nieuwe partijleider en premier, maar deze stond hier niet voor open. Daarom viel het oog van de partij uiteindelijk op Lubbers. Tijdens de kabinetsformatie van 1982 was Lubbers namens het CDA een van de onderhandelaars geweest, maar hij had er geen rekening mee gehouden dat hij zelf het ambt van premier zou gaan vervullen. Hoewel Lubbers in 1982 aangaf dat hij zijn verrassende aanstaande premierschap niet beschouwde als een “jongensdroom die uitkwam”, heeft hij deze zware taak vele jaren met toewijding vervuld. De turbulente ervaringen die hij had opgedaan in zijn periodes als minister van Economische Zaken en fractievoorzitter van het CDA zijn hem daarbij ongetwijfeld goed van pas gekomen.