Onderzoek: Achter gesloten deuren

Onderzoek: Achter gesloten deuren

Vroege inzet lobby

Rondom de gemeenteraadsverkiezingen liggen er veel kansen voor een succesvolle belangenbehartiging via de lobby. Onze ervaring is dat hoe vroeger je de lobby inzet, hoe beter het resultaat is. Immers, ten tijde van de programmavaststelling en campagnevoorbereiding, de pré-verkiezingsfase, zijn er minder zaken vastgelegd waardoor er meer mogelijkheden zijn om je inhoudelijke boodschap voor het voetlicht te krijgen bij de deelnemende politieke partijen. Bovendien zijn er meer spelers betrokken dan tijdens de coalitievorming, waardoor je je belangen via verschillende kanalen kan insteken.

Lobbykansen na de verkiezingen?

Wil je nu, op de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen nog iets bereiken, dan ben je rijkelijk laat. En de traditionele brief aan de onderhandelaars of formateur tijdens het formatieproces na de verkiezingen is doorgaans niet effectief. Heeft het nu eigenlijk nog zin om iets te willen inbrengen op het gemeentelijk beleid voor de komende jaren? De afgelopen maanden heeft ons bureau onderzoek gedaan naar de kansen voor de lobby tijdens het formatieproces na de gemeenteraadsverkiezingen en de rol van bestuurders hierin. Op maandagavond 10 maart presenteerden we de resultaten van het onderzoek tijdens een BVPA-bijeenkomst in Nieuwspoort, waarbij de burgemeester van Bergen op Zoom, Frank Petter, en Sander van Golberdinge, directeur Detailhandel Nederland, hun ervaringen met lokale lobby met het publiek deelden.

 

Overhandiging onderzoeksrapport

 

Verschillen gemeenten

Uit het onderzoek blijkt dat het formatieproces nogal verschilt per gemeente. Dit kan afhangen van de bestuurscultuur, het politieke landschap en de identiteit van de coalitiepartijen. Daarnaast kenmerkt het proces zich als behoorlijk gesloten; de onderhandelingen vinden meestal achter gesloten deuren plaats. Er is wel maar een klein aantal actoren betrokken bij de onderhandelingen en uit de interviews blijkt dat deze betrokkenen allemaal op verschillende momenten een bepaalde mate van invloed op de onderhandelingen en totstandkoming van het coalitieakkoord uitoefenen. Dit biedt kansen je lobby heel gericht in te zetten.

Timing en actoren

De raadsgriffiers lijken vooral hun ogen en oren open te houden vóór de verkiezingen en op verzoek informatie te verschaffen. Tijdens de onderhandelingsfase zijn zij wel in grote mate betrokken, aangezien zij aan tafel zitten en het onderhandelen zelf begeleiden. Formeel gezien zouden burgemeesters vooral na de totstandkoming van het coalitieakkoord hun zegje mogen doen over het akkoord, maar in de praktijk is de impact hiervan te verwaarlozen. De burgemeesters zijn doorgaans al eerder inhoudelijk op de hoogte van de inhoud of strekking van het coalitieakkoord; ook om invloed uit te oefenen op de portefeuille die ze zelf krijgen. De gemeentesecretaris en de ambtelijke organisatie stellen zich tijdens het gehele formatieproces dienend op en fungeren vooral, desgevraagd, als klankbord voor de onderhandelaars. Tot slot komt uit de interviews naar voren dat je als belangenbehartiger na het tekenen van het coalitieakkoord via de ambtelijke organisatie nog enige invloed kan uitoefenen, omdat zij de vertaling doet naar het beleid en daarin nog nuances aangebracht kunnen worden.

Kortom: er zijn tijdens het lokale formatieproces wel degelijk kansen voor de lobby, maar de aloude lobbywetten blijven natuurlijk gelden: onderhoud je netwerk, time je boodschap en weet hoe de lijntjes lopen. En dan blijft nog steeds de boodschap overeind: hoe eerder je je lobby inzet, hoe beter.

Lees de gedetailleerd conclusies van ons onderzoek naar de kansen voor de lobby na de gemeenteraadsverkiezingen in het onderzoeksrapport.

Tessa van Leeuwen