Transparantie ja, maar hoe uit te voeren?

Transparantie ja, maar hoe uit te voeren?

Het lijkt wel of hier voor het eerst over wordt nagedacht, maar dat is natuurlijk niet het geval. De discussie in hoeverre het werk van een lobbyist niet openbaar genoeg is speelt al jaren. Echter, de krantenartikelen waar de ministers van Financiën en Volksgezondheid maffiapraktijken er op na zouden houden door met vertegenwoordigers van de sigarettenindustrie te spreken, heeft de discussie richting de media gebracht. De ministers reageerden hier goed op door aan te geven dat ze met iedereen in gesprek gaan. Goed of slecht bestaat in deze situatie niet, besluiten moeten immers afgewogen worden aan de hand van gesprekken met iedereen in de diverse sectoren. Daar wordt dus ook niet stiekem over gedaan.

Toch heeft iedereen er zijn mening over en dus was dit een kolfje naar de hand voor Tweede Kamerlid Lea Bouwmeester om het initiatief te nemen met een wetsvoorstel of beleidsvoorstel te willen komen voor meer transparantie in de public affairs. De Beroepsvereniging voor Public Affairs waar meer dan 500 public affairs professionals bij zijn aangesloten is zeker voor transparantie, maar is erg benieuwd naar de uitwerking van dit initiatief. Er bestaat immers al een gedragscode waar elke BVPA’er zich aan dient te houden. Eén van de punten die in deze gedragscode staat is dat de leden eerlijk en betrouwbaar zijn in hun professionele contacten met politici, ambtenaren, opdrachtgevers/klanten, etc. (punt II Gedragscode). 

Om met de leden van de BVPA gezamenlijk over dit initiatief te praten werd afgelopen donderdag een bijeenkomst gehouden in Nieuwspoort. Voorzitter van de Raad voor het openbaar bestuur, Jacques Wallage was uitgenodigd om een inleiding te verzorgen over transparantie in het openbaar bestuur.  Tijdens de paneldiscussie sloten BVPA-voorzitter, Frans van Drimmelen, en afwisselend van elkaar Kamerlid Han ten Broeke en Lea Bouwmeester aan. Vrijwel alle BVPA leden zijn voorstander van transparantie in het vak, maar het gaat er met name om hoe het wordt ingevuld.  Brieven of petities over een (wets)voorstel die naar een bewindspersoon worden gestuurd kunnen eventueel gebundeld worden. Maar hoe moet elk gesprek dat een bewindspersoon voert, bijvoorbeeld tijdens een (in)formeel diner of werkbezoek, met een persoon die een belang behartigt (hoe klein dat belang ook is) worden genoteerd? En wanneer is iemand een belang aan het behartigen en wanneer is iemand een advies aan het geven? Bovendien is de vraag of deze transparantie ook moet gelden voor het werk van Kamerleden. Zij praten immers ook met personen die een belang behartigen en die invloed kunnen uitoefenen op besluitvormingsproces. De gedachte van Lea Bouwmeester dat er een level playing field moet zijn, waarbij iedereen gelijke toegang heeft tot de Rijksoverheid spreekt aan, maar de vraag is of dit uitvoerbaar is en daarmee de transparantie vergroot. Mijn mening is dat deze vorm van regulering tot enorme bureaucratie gaat leiden waar een steeds kleiner wordende Rijksoverheid geen tijd voor heeft om daar prioriteit aan te geven. De BVPA gedragscode zou eventueel in samenwerking met de politiek in een nieuw jasje gestoken kunnen worden door de vereisten met betrekking tot transparantie enigszins aan te scherpen, maar een speciaal voorstel vanuit de Tweede Kamer heeft wat mij betreft niet het juiste effect.

Het initiatief van Lea Bouwmeester wordt rustig afgewacht. Het debat erover wordt dus  hoogstwaarschijnlijk vervolgd…

Gijs Wilhelmij, adviseur