Weetje van de week: Waarom is de kabinetsformatie altijd zo geheimzinnig?

Weetje van de week: Waarom is de kabinetsformatie altijd zo geheimzinnig?

27 juli 2017

Het is het belangrijkste proces in Nederland, de formatie van het nieuwe kabinet. Maar de politieke partijen geven geen enkel kijkje in de keuken. De formatie voltrekt zich complete stilte in een tijd waarin ‘transparantie’ het magische woord is. Hoe komt dat eigenlijk?

Er was een tijd waarin journalisten aanwezig mochten zijn bij de onderhandelingen. In de jaren 70’ tijdens de formatie van het tweede kabinet Den Uyl. Echter onderhandelaars Ed van Thijn en Dries van Agt botsten regelmatig met elkaar, voor het oog van de pers. Het tweede kabinet Den Uyl is er nooit gekomen.

Volgens onderzoeker Alexander van Kessel draait de formatie vooral om onderling vertrouwen en als die geschonden wordt is de formatie ten dode opgeschreven. Het was voor informateur Willem Scholten van het kabinet Lubbers I genoeg reden om fractieleden die bij de onderhandelingen aanwezig waren op te sluiten in het Ministerie van Economische Zaken.

In 2003 was er pas weer meer openheid, mede door de rol van de mobiele telefoon. Onderhandeling tussen het CDA en de PvdA liepen stroef en via de SMS belandde vertrouwelijke informatie over de onderhandelingen vliegensvlug bij journalisten. Na tweeëneenhalve maand vielen de onderhandelingen uit elkaar.

Er is daardoor een gouden regel ontstaan op het Binnenhof, hoe stiller het is rond de formatie, hoe beter het gaat. Dus het ziet er naar uit dat we op de goede weg zijn.