Het andere motorblok

Het andere motorblok

23 mei 2017

In Den Haag wordt gedurende deze formatie vaak gesproken over het motorblok. Hiermee doelt men op de drie partijen die hoogstwaarschijnlijk zullen deelnemen aan een nieuwe regering, te weten VVD, CDA en D66. Maar hoe staat het eigenlijk met dat andere motorblok? Wat is de staat van de rijksoverheid?

Afgaande op mediaberichten rondom Verantwoordingsdag – ook wel Gehaktdag genoemd – is de werkdruk bij de overheid (te) hoog,  het ambtenarenapparaat verouderd en de overheid niet de meest aantrekkelijke plek om te werken. Verder geeft de Algemene Rekenkamer aan dat van veel beleid van het huidige kabinet onduidelijk is wat de effecten ervan zijn voor de Nederlandse samenleving. Jaarlijks doen ook de Nationale Ombudsman en de Raad van State soortgelijke duiten in het zakje. Wat zeggen al deze geluiden?

Twee invalshoeken moeten meer licht werpen op deze vraag. De verkiezingsprogramma’s van de tot medio mei formerende partijen VVD, CDA en D66 bieden een eerste indicatie. De VVD wil een kleine(re), efficiënte en daadkrachtige overheid die Nederland veilig, slim, gezond en in beweging houdt. Het CDA geeft aan dat de overheid bovenal dienstbaar aan burgers, bedrijven en organisaties moet zijn. D66 benadrukt dat de overheid zich moet gaan organiseren op de schaal waarop maatschappelijke problemen zich voordoen. Met deze verschillende percepties blijft de foto van de rijksoverheid vooralsnog onscherp.

Een andere invalshoek komt vanuit het ambtenarenapparaat zelf. Het overleg van secretarissen-generaal heeft namelijk een brief gestuurd aan informateur Schippers. Daarin wordt aangegeven dat om wendbaar en innovatief te kunnen zijn, een vernieuwde werkwijze is vereist. Tegelijkertijd moeten de bestaande overheidsstructuren zoveel mogelijk intact worden gelaten. De oplossing moet volgens de SG’s worden gezocht in een andere manier van samenwerking en meer innovatie binnen de rijksoverheid.

Een mix van deze twee invalshoeken levert een bijzondere cocktail op: doel èn richting van het andere motorblok zijn nog niet helder. Gaat het nieuwe kabinet de overheid op de schop gooien of slechts op beperkte schaal wijzigingen doorvoeren? Of allebei? Een scherpe foto van de rijksoverheid ligt nog niet in het verschiet.

Wellicht is het goed dat de betrokkenen tijdens de zomer ‘Zen and the Art of Motorcycle Maintenance’ (her)lezen. Een inspirerend boek dat een lans breekt voor het belang van kwaliteit maar ook denkrichtingen aanreikt voor hedendaagse dilemma’s. Slaan met een voorhamer op een motorblok leidt immers zelden tot het gewenste resultaat.

""Opdrachtgevers breder bedienen door bestuurlijk en strategie-advies te combineren met public affairs.""
Gerard Putman
Senior adviseur