Weetje van de week: Formeren à la carte

Weetje van de week: Formeren à la carte

7 april 2017

Afgelopen maandag bracht het ministerie van Financiën de ombuigings- en intensiveringslijst naar buiten. Dit betreft een document van potentiële kabinetsmaatregelen met daarbij de te verwachten financiële consequenties. Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen ombuigingen en intensiveringen, de Haagse eufemismen voor bezuinigingen en uitgaven. Doel van het document is het bieden van inhoudelijke ondersteuning van politieke keuzes in de aanloop naar een nieuwe kabinetsformatie.

De beleidsmogelijkheden die in dit document worden genoemd lijken eindeloos. Van gratis kinderopvang tot de invoering van een maatschappelijke dienstplicht, van een Statenbijbel voor scholieren tot iedere zondag gratis naar het museum: aan ieder beleidsterrein en iedere politieke stroming lijkt te zijn gedacht. Ook geeft het ministerie toelichting op met name de intensiveringen, door naast de financiële consequenties ook de uitvoerbaarheid van deze maatregelen toe te lichten en eventuele alternatieven te benoemen.

Hoewel de 469 pagina’s aan beleidsadvies informateur Schippers en de acht onderhandelaars waarschijnlijk goed van pas komt bij de kabinetsformatie, zijn er ook de nodige kanttekeningen te plaatsen. Zo zijn de genoemde maatregelen zeer concreet, terwijl deze in de praktijk vaak een stuk gecompliceerder in elkaar zitten. Daarnaast is er bij meerdere maatregelen geen sprake van  een simpele optelsom van baten en lasten, aangezien de invoering van verschillende decreten ook weer invloed kan hebben op de financiële consequenties en uitvoerbaarheid van elke maatregel an sich.

Het grootste punt van kritiek echter is dat het document politiek gekleurd zou zijn. Het gaat wellicht wat ver om te concluderen dat er sprake is van een directe beïnvloeding van de kabinetsformatie door ambtenaren van het ministerie van Financiën. Desalniettemin is de lijst een selectie van mogelijke maatregelen op zichzelf is. Daardoor vallen er ook realistische beleidsmaatregelen buiten de boot aangezien zij niet geanalyseerd zijn. Het ministerie spreekt dit zelf ten stelligste tegen, door te benadrukken dat het een zo volledig mogelijke inventarisatie betreft die geen oordeel geeft over de wenselijkheid.