Weetje van de week: De voorzitter van de Tweede Kamer

Weetje van de week: De voorzitter van de Tweede Kamer

31 maart 2017

Een ruime meerderheid van de Tweede Kamer heeft woensdag Khadija Arib herkozen tot voorzitter van de Tweede Kamer. Arib oogst veel lof voor haar werk en voor het eerste deze eeuw was er geen enkele tegenkandidaat voor de functie. Wat houdt het voorzitterschap van de Tweede Kamer precies in?

De hoofdtaken van de voorzitter zijn het leiden van de werkzaamheden van de Tweede Kamer, het handhaven van de orde, het uitvoeren van door de Tweede Kamer genomen besluiten en het vertegenwoordigen van de Tweede Kamer naar buiten toe. Om de orde tijdens debatten te bewaken, heeft de voorzitter drie ordemaatregelen die hij of zij kan inzetten: de vermaning, het ontnemen van het woord en de uitsluiting van de vergadering. De voorzitter vormt samen met de ondervoorzitters het dagelijks bestuur - het presidium - van de Tweede Kamer. De ondervoorzitters zijn ook allemaal lid van de Tweede Kamer en vervangen de voorzitter wanneer deze niet aanwezig kan zijn.

Sinds 1983 wordt de voorzitter van de Tweede Kamer rechtstreeks gekozen door de eigen leden voor een duur van vier jaar. Ieder lid kan zich kandidaat stellen voor deze functie. Bij de verkiezing van de voorzitter deponeren alle aanwezige Kamerleden een stembriefje met daarop de naam van hun voorkeur in een stembus. Dit hoeft niet per se een persoon te zijn die zich ook heeft gekandideerd. Zo werden er woensdag negen stemmen uitgebracht op PVV’er Martin Bosma. De stemming vindt plaats in maximaal vier rondes, totdat één kandidaat de absolute meerderheid van de stemmen heeft vergaard.

De Kamervoorzitter blijft lid van zijn of haar fractie. Hij of zij neemt deel aan de fractievergaderingen en stemt mee in de Kamer. Hoewel dit met het oog op de neutrale rol van de voorzitter niet gebruikelijk is, mag de Kamervoorzitter inhoudelijk het woord voeren tijdens een debat. Zo nam Kamervoorzitter Weisglas deel aan het debat over de nationaliteit van Hirsi Ali. Als de Voorzitter deel wil nemen aan een debat moet hij of zij wel de voorzittersstoel verlaten. Een ondervoorzitter neemt de taken van de Voorzitter dan tijdelijk over.

Het is slechts één keer in de parlementaire geschiedenis voorgekomen dat een Kamervoorzitter tussentijds is afgetreden: Anouchka van Miltenburg hield de eer aan zichzelf nadat naar voren kwam dat zij in het onderzoek rondom de Teeven-deal ten onrechte een brief niet had doorgeleid aan de onderzoekscommissie en deze zelfs had laten vernietigen. Er was al langere tijd kritiek op haar leiderschap.