Weetje van de week: De verkiezingen – hoe nu verder?

Weetje van de week: De verkiezingen – hoe nu verder?

16 maart 2017

De winnaars en verliezers van de Tweede Kamerverkiezingen zijn bekend. Sommige partijen kunnen hun wonden gaan likken. Voor andere partijen begint nu een spannende tijd van informeren en het samenstellen van een kabinet. Hoe gaat dat precies in zijn werk?

De aftrap voor de vorming van een nieuw kabinet is vandaag gegeven. Kamervoorzitter Arib heeft na overleg met alle gekozen fractievoorzitters Edith Schippers aangewezen als verkenner. Vanaf maandag 20 maart gaat zij met alle lijsttrekkers praten over het verloop van de formatie. De definitieve uitslag van de verkiezingen wordt op dinsdag 21 maart vastgesteld door de Kiesraad. Twee dagen later wordt de nieuwe Tweede Kamer beëdigd. In de week die daarop volgt worden de portefeuilles van de nieuwe Kamerleden verdeeld. Ook kiest de Tweede Kamer dan een voorzitter uit haar midden. In de week na de verkiezingsuitslag ligt de bal bij de nieuwe Tweede Kamer. Zij organiseert een debat over de verkiezingsuitslag en de aankomende formatie. Ook benoemt de Tweede Kamer een informateur die de mogelijkheden voor een nieuwe coalitie gaat verkennen. Vaak is de informateur een oud-politicus die zijn sporen reeds heeft verdiend en politiek niet meer actief is. Na de verkenning onderhandelt de informateur met de mogelijke coalitie over een voorlopig regeerakkoord. Als de informateur zijn taken heeft afgerond, stelt de Tweede Kamer een formateur aan.

De formateur stelt het kabinet samen. Meestal is de formateur de toekomstige minister-president. In overleg met de toekomstige coalitiepartners verdeelt de formateur de posten van ministers en staatssecretarissen. Zodra het nieuwe kabinet compleet is, komen de kandidaat-ministers voor de eerste keer bij elkaar in een zogenoemde 'constituerend beraad'. Tijdens dat overleg verklaren de ministeres het eens te zijn met het regeerakkoord en wordt de taakverdeling definitief vastgelegd. Na dit beraad worden de nieuwe bewindspersonen beëdigd door de Koning en komt de formatie tot een einde.

Het eerste wat het nieuwe kabinet doet, is een regeringsverklaring opstellen met daarin de hoofdlijnen van het regeerakkoord. De regeringsverklaring wordt door de minister-president voorgedragen in de Tweede Kamer. Aansluitend debatteert de Tweede Kamer over de inhoud van de verklaring. Het doel van dit debat is officieel vast te stellen of de nieuwe regering het vertrouwen van een meerderheid van de Tweede Kamer heeft. Als dat het geval is, is het nieuwe kabinet klaar om van start te gaan.