Weetje van de week: Hoe win je de verkiezingen? Het verkiezingsdebat

Weetje van de week: Hoe win je de verkiezingen? Het verkiezingsdebat

23 februari 2017

'Je kunt de verkiezingen in een debat niet winnen, maar je kunt ze wel verliezen' 

Nog drie weken te gaan tot de Tweede Kamerverkiezingen. De strijd om de kiezer is in volle gang. Onderdeel van deze verkiezingsstrijd zijn de vele verkiezingsdebatten die in aanloop van 15 maart worden georganiseerd. Wat is de invloed van deze debatten? Bepalen zij de uitslag?

Het eerste grote televisiedebat ooit dat werd georganiseerd was het verkiezingsdebat tussen Kennedy en Nixon op 26 september 1960. Kennedy zou de verkiezingen uiteindelijk winnen met het minieme verschil van honderdduizend stemmen op een totaal van 68 miljoen kiezers. Nixon werd gezien als een zeer bekwaam debater, Kennedy was de toen nog relatief onbekende nieuwkomer. Door mensen die het debat op de radio hadden gevolgd werd Nixon als winnaar van het debat verkozen. Echter, televisiekijkers riepen de fris ogende Kennedy als winnaar uit. De helft van de kiezers zei dat het debat op tv hun uiteindelijke keuze had beïnvloed. Zonder het tv-debat was Kennedy dus waarschijnlijk niet tot president verkozen.

In de Nederlandse politiek zijn er ook een aantal mooie voorbeelden te vinden van debatten die een politicus hebben gemaakt of gebroken. Eén daarvan dateert uit 2006. Toen zei CDA-lijstrekker Jan-Peter Balkenende tijdens het eerste lijsttrekkersdebat over zijn PvdA-opponent “u draait en u bent oneerlijk”. Deze uitspraak heeft Wouter Bos de hele verkiezingsstrijd lang achtervolgd. Uiteindelijk versloeg het CDA de PvdA met een nipt verschil.

In de aanloop naar de huidige Tweede Kamerverkiezingen dient een nieuw fenomeen zich aan: kandidaten waaronder Geert Wilders en Mark Rutte zeggen verkiezingsdebatten af. Wat is de achterliggende strategie? Over Wilders wordt wel gezegd dat hij debatten mijdt omdat hij zijn campagne niet op de inhoud, maar op zijn persoon wil toespitsen. Ook zou hij schaarste willen creëren in zijn media-optredens zodat als hij een keer iets zegt, dit door de hele media wordt opgepikt. Ruttes afzegging bij het RTL-debat wordt wel verklaard met de veronderstelling dat Rutte zich wil profileren als minister-president die boven de partijen staat en niet altijd met iedereen in debat wil gaan. Wat het resultaat is van de strategie om debatten uit de weg te gaan zal op 15 maart blijken.