Weetje van de week: Doorrekenen maar! De harde feiten van het CPB.

Weetje van de week: Doorrekenen maar! De harde feiten van het CPB.

20 februari 2017

Afgelopen donderdag publiceerde het Centraal Planbureau (CPB) de doorrekeningen van een elftal verkiezingsprogramma’s. Hoewel de gemiddelde kiezer dit document niet snel voor zijn plezier zal doornemen, kunnen lijsttrekkers de cijfers die betrekking hebben op zijn/haar partij waarschijnlijk inmiddels wel dromen. Een les van voorgaande verkiezingen is dat een politicus hard onderuit kan gaan als hij zijn eigen cijfers niet op een rijtje heeft.

In de analyse van het CPB wordt een raming gemaakt van de economische effecten van verkiezingsprogramma’s. De eerste van deze doorrekeningen verscheen in 1986. De drie grootste partijen wilden weten welke economische gevolgen hun politieke visies hadden. Deze analyse, slechts zestien pagina’s lang, werd vertrouwelijk gedeeld met het CDA, de PvdA en de VVD. Pas na de verkiezingen werd het document openbaar gemaakt. Hiermee was een nieuwe traditie in de Nederlandse politiek geboren, die sindsdien bij elke Tweede Kamerverkiezing terug is gekomen. Inmiddels heeft de meest recente prognose betrekking op elf verkiezingsprogramma’s en beslaat zij 374 pagina’s.

In een interview met het NRC vatte econoom Wimar Bolhuis het belang van de doorrekeningen op Cruijffiaanse wijze samen: ‘Verkiezingen kun je niet winnen met een doorrekening, maar je kunt ze er wel mee verliezen’. De geloofwaardigheid van een politieke partij is deels gebonden aan de doorrekeningen van het CPB. Indien een partij als een potentiële regeringspartner wil worden gezien, dan is de economische doorlichting door het CPB een vrijwel ongeschreven verplichting.

Onlangs uitte Minister Dijsselbloem zijn zorgen over de trend dat steeds meer politieke partijen niet meedoen aan de doorrekeningen. Door het verkiezingsprogramma voor te leggen aan het CPB, worden politici gedwongen om nog eens kritisch te kijken naar het prijskaartje van hun politieke idealen. Als partijen dit niet doen, dan kunnen zij hun kiezers gouden bergen beloven. Niet alle partijen zijn het echter met deze kritiek eens. Zo twijfelden deze keer onder andere het CDA en de SP aan de werkwijze van het CPB, waarbij lang niet alle beleidseffecten worden meegewogen. Desalniettemin hebben deze partijen hun programma’s wel laten doorrekenen. De PVV, 50PLUS en de Partij voor de Dieren zagen hier van af, waarbij de PvdD sinds haar oprichting de doorrekeningen uit principiële overwegingen nog altijd heeft geboycot.