De smokkelaar en de doper

De smokkelaar en de doper

27 oktober 2016

Een succesvolle lobby doe je zelden alleen. Een partnerschap of samenwerking met een gelijkgestemde partij of organisatie versterkt je positie. Een goede inventarisatie van alle stakeholders op jouw thema is daarom van belang. Het maakt duidelijk welke medestander, maar ook welke tegenstanders je kunt verwachten in de lobby. Gebruik deze kennis in je voordeel en smeed een krachtige coalitie. Misschien is er zelfs wel een mogelijkheid tot de mooiste soort coalitie, de Baptist-bootlegger coalition.

In de jaren ‘20 van de vorige eeuw bereikte een sterke lobby in de Verenigde Staten iets wat nog nooit in een niet-islamitisch land bereikt was: een totaalverbod op de productie en verkoop van alcohol. Van 1920 tot 1933 was het niet toegestaan om alcohol te verkopen of produceren; consumptie was nog wel toegestaan. Voor bootleggers (de producenten en distributeurs van illegale alcohol) braken gouden tijden aan. Zij die niet bang waren om de wet te overtreden konden veel geld verdienen met de verkoop van alcohol. Een tweede groep die erg blij was met de drooglegging waren verschillende religieuze groepen die onder leiding van de doopsgezinden de sterkste lobby tegen de verkoop van alcohol vormden.

De unieke combinatie van voorstanders van de drooglegging is op een aantal manieren bijzonder. Allereerst is het onverwacht. Intuïtief verwacht je niet snel dat dranksmokkelaars en religieuzen aan dezelfde kan staan in een politiek thema. Daarnaast staan deze groepen ook op elk ander thema lijnrecht tegenover elkaar. Econoom Bruce Yandle was de eerste die ontdekte dat deze onwaarschijnlijke gedeelde belangen vaker voorkomen en vaak een grote impact hebben op beleid. Hij noemde deze coalities baptist-bootlegger coalitions.

Tegenwoordig zien we dergelijke coalities ook ontstaan, en ook nu zijn ze vaak succesvol in het beïnvloeden van beleid. Niet alleen omdat een coalitie van natuurlijke tegenstanders heel geloofwaardig overkomt (als de auto-industrie en de milieubeweging het eens zijn zal het wel goed zijn), maar ook omdat ze een breed maatschappelijk draagvlak tonen. Het mooiste voorbeeld uit de afgelopen jaren is het Energieakkoord, waarbij werkgeversorganisaties het eens werden met de milieulobby over de toekomst van het Nederlandse energiebeleid. Dit akkoord is van zeer grote invloed (geweest) op de vormgeving van het huidige Nederlandse energielandschap. Naast het feit dat dit akkoord wordt bewaakt door een borgingscommissie (olv Ed Nijpels) zet ook de minister van Economische zaken zich actief in om de uitvoering van dit akkoord op hoofdlijnen te waarborgen.

Wat kun je nou met deze kennis? Hoewel Baptist-bootlegger coalitions onverwacht zijn, blijken ze helemaal niet zo onwaarschijnlijk als gedacht. Het aangaan van deze onwaarschijnlijke coalities is
niet voorbehouden aan grote belangengroepen, maar elke organisatie die beleid wil beïnvloeden kan hiermee zijn voordeel doen. Om te ontdekken met welke stakeholders je een onverwachte coalitie kunt vormen probeer je het eigen belang zo smal mogelijk te formuleren. Zo was het belang van de baptists een verbod op alcohol. Als zij hadden gekozen voor een breder geformuleerd belang, zoals “geen alcoholconsumptie” dan was de coalitie onmogelijk. Immers, de bootleggers zijn grote voorstanders van alcoholconsumptie; exact het tegenovergestelde belang.

In het kort zijn voor het vormen van een onverwachte coalitie dus 3 stappen nodig. Allereerst een volledig stakeholderoverzicht met voor- en tegenstanders van je belang. Vervolgens formuleer je je eigen belang zo smal mogelijk. Tot slot kijk je welke tegenstanders misschien toch medestanders kunnen zijn. Lukt dat niet? Dan helpen we je graag met de navigatie in het stakeholderlandschap van jouw organisatie.